Skip navigation

Monthly Archives: August 2009

           Cengiz Erdem’s Storefront

Fantezi Makinesinde Hakikat Sızıntısı

Fantezi Makinesinde Hakikat Sızıntısı (e-book)

eBook: £1.20

“Fantezi Makinesinde Hakikat Sızıntısı” ironinin doruklarında gezen teorik bir anlatı olarak dünyadaki tüm televizyon ekranlarının yanı sıra daha başka ekran mekanizmalarının da bilinmeyen bir sebepten ötürü bir anda beyaza bürünmesi neticesinde gelişen düşündürücü ve bir o kadar da kaygı verici hadiseleri konu alıyor. Tekvin adındaki baş-karakterimiz yazılmış ama henüz yayımlanmamış kitabında tüm bu olanları öngörmüş bir bedbahttır. Televizyonsuz dünyadaki sistem hızlı bir biçimde çökerken, Tekvin de kitabıyla gerçek hayat arasındaki bu kaygı verici benzerliğin kaynağını araştırmak üzere Amsterdam şehrine doğru yola koyulur. Acaba Amsterdam’da neler olmuş, hangi doğa-üstü güçler işin içine bit yenikleri serpiştirmiştir?

 
The Life Death Drives

The Life Death Drives (e-book)

eBook: £1.50

It is only in and through a position of non-mortality within and without mortal life at the same time that the exploitation of mortality can be brought into the spotlight. It is only through such a subtraction of the absent presence of death within life that the productive interaction between Deleuze’s transcendental empiricism, Foucault’s bio-politics, Badiou’s theory of infinity, and Kant’s reflective mode of judgement give birth to the immortal subject as the womb of a new thought, a new life, and a new mode of being, free of the exploitation of mortality and engagingly indifferent to this mortal, all too mortal life.


  • Fantezi Makinesinde Hakikat Sızıntısı

    Fantezi Makinesinde Hakikat Sızıntısı ironinin doruklarında gezen teorik bir anlatı olarak dünyadaki tüm televizyon ekranlarının yanısıra daha başka ekran mekanizmalarının da bilinmeyen bir sebepten ötürü bir anda beyaza bürünmesi neticesinde gelişen düşündürücü ve bir o kadar da kaygı verici hadiseleri konu alıyor. Tekvin adındaki baş-karakterimiz ise yazılmış ama henüz yayımlanmamış kitabında tüm bu olanları öngörmüş bir bedbahttır. Televizyonsuz dünyadaki sistem hızlı bir biçimde çökerken, Tekvin de kitabıyla gerçek hayat arasındaki bu kaygı verici benzerliğin kaynağını araştırmak üzere Amsterdam şehrine doğru yola koyulur. Acaba Amsterdam’da neler olmuş, hangi doğa-üstü güçler işin içine bit yenikleri serpiştirmiştir?

    Buy Now @ Lulu.com


  • Ölümlü, Pek Ölümlü

    Filme yakından bakıldığında sadece anlamsız bir fotoğraflar yığını görülüyor, ama ekrandan biraz uzaklaşılıp perspektif genişletilince anlaşılıyor ki tüm bu fotoğraflar anlamlı bir bütünlük oluşturacak şekilde sıralanmış aslında. Oluşturulan bu anlamlı bütünlükse son sahneyle birebir örtüşüyor, ki zaten fotoğrafların oluşturduğu o anlamlı bütünlüğü açığa çıkaran da bizzat bu son sahnenin kendisidir. Zira son sahnede fotoğraf karesi çözülüyor, görüntü hareket etmeye başlıyor ve yatakta ying-yang şeklinde yatan bir adamla bir kadın birbirlerine sevgi dolu bakışlar fırlatıyor, şefkat dolu ve/fakat kaçamak dokunuşlar yapıyorlar. Çözümü sevgide bulan kahramanımızın yüzündeki mutluluk ifadesiyle ise seyirciye bu korkunç kördüğümün çözüldüğü, kilidin kırıldığı ve her şeyin tatlıya bağlandığı mesajı başarıyla verilmiş oluyor.

    Buy Now @ Lulu.com


  • The Life Death Drives

    This book proposes that the life drive and the death drive are rooted in transcendence, whereas immanent critique requires conscious desiring to produce new modes of being and thinking as yet not conceivable from within the dominant model of projection-introjection mechanism based on identification. Cengiz Erdem argues that the life drive and the death drive, each divided within itself, constitute the two sides of a single projection-introjection mechanism. Erdem attempts at an affirmative recreation of the concepts of life drive and death drive in the way of turning these concepts from forms of knowledge to modes of being and thinking. As modes of being and thinking life/death drives emerge as the two components of a dynamic and mobile critical apparatus born of and giving birth to a fragile contact between immanence and transcendence, as well as between affirmation and negation.

    Buy Now @ Lulu.com

Excerpt from Cengiz Erdem’s Ph.D. thesis

1. Method

The nature of this study requires an interdisciplinary and a multi-methodological attitude which goes beyond the opposition between merely conceptual and merely empirical approaches. It is based on a mode of enquiry which takes its driving force from thought-experiments that open paths to a new field in which various perspectives interact and form an intra-subjective dimension of theoretical practice situating psychoanalysis, cognitive neuroscience, and philosophy in the context of cultural and critical theory. For the emergence of a new truth out of the old knowledge one must pose new questions concerning the workings of the human mind. In the light of the recent developments in cognitive neuroscience, for instance, especially the works of Antonio Damasio and Gerald Edelman, Freud’s concepts of the life drive and the death drive, Klein’s concepts of introjection and projective identification, and Wilfred Bion’s affirmative recreation of Klein’s theories in the way of a theory of thinking become extremely relevant for the development of a universal cultural and critical theory.

Cognitive neuroscience proposes that the quality of an external object is always already projected onto that object by the neuronal activity of the brain. What cognitive neuroscience lacks is a historical context, likewise what cultural studies lacks is an organic basis. An interaction between psychoanalysis, linguistics, philosophy, cultural studies, and cognitive neuroscience can break out of the closure of the humanities and give birth to the link which has come to be considered missing, between nature and nurture, organic and inorganic, empirical and conceptual, epistemological and ontological, transcendental and immanent, the objective and the subjective.

Because of the dynamic and parallel nature of re-entry and because it is a process of higher-order selection, it is not easy to provide a metaphor that captures all the properties of re-entry. Try this: Imagine a peculiar (and even weird) string quartet, in which each player responds by improvisation to ideas and cues of his or her own, as well as to all kinds of sensory cues in the environment. Since there is no score, each player would provide his or her own characteristic tunes, but initially these various tunes would not be coordinated with those of the other players. Now imagine that the bodies of the players are connected to each other by myriad fine threads so that their actions and movements are rapidly conveyed back and forth through signals of changing thread tensions that act simultaneously to time each player’s actions. Signals that instantaneously connect the four players would lead to a correlation of their sounds; thus, new, more cohesive, and more integrated sounds would emerge out of the otherwise independent efforts of each player. This correlative process would alter the next action of each player, and by these means the process would be repeated but with new emergent tunes that were even more correlated. Although no conductor would instruct or coordinate the group and each player would still maintain his or her style and role, the player’s overall productions would lead to a kind of mutually coherent music that each one acting alone would not produce.[1]

The model of mind conceptualized by Gerald Edelman shows us that the mind is an embodied substance which has the ability to adapt to changes surrounding it. If we keep in mind that cinema, literature, art, and music show how the mind works at a particular moment in history, as well as the emotional state of that particular moment, it becomes clear why a mode of enquiry rather than a specific method is required for the analysis and critique of human consciousness and its relation to the environment surrounding it. In this context, the plot driven critique of the literary and filmic texts aims at distinguishing between the world of consciousness and the world of appearances. My claim is that it is only through looking at the mortal world of appearances with the eyes of an immortal consciousness that we can see that which is present as an absence in the predominant symbolic order. By looking at “what happens when” in a movie or a book as well as “how that thing happens,” I sustain the conditions of impossibility as the conditions of possibility for cont(r)action to take place and give birth to an immortal subject. Needless to say, this subject is also an object encountering and encountered by the unknown within the known, the chaos inherent in the order itself, that calls forth he who has died so many times and is yet to die again and be reborn many more times so as to live as dead again. The reader might be disappointed because I will not have pursued and incorporated Edelman’s neural Darwinism and further developed the idea of a context-bound cognitive neuroscience and a matter(brain) based cultural and critical theory. The reason for this is that I discovered Edelman’s work towards the end of writing my thesis, and then  rewrote the Introduction. As a matter of fact, after this discovery the whole thesis itself could have been rewritten. Just as the Law changes its object and is in turn changed by that object, my critical apparatus, too, changes and is changed by its objects, in this case cultural products, be they filmic, literary or philosophical texts. It is such that this theoretical narrative moves on in such a way as to cut itself from its own past and unite with its own future at the same time, that is, in one simultaneous movement in two directions at once.

Hence it becomes clear why I pay attention to “what happens when” and “how that thing happens,” at the same time. For this I am indebted to Edelman who shifted the perspective of cognitive neuroscience from “how the brain makes sense,” to “when the brain makes sense.” If one reads the writings on film and literature in this thesis with the conscious naivety of their plot based critique in mind, one can sense the underlying current of humour and the erratic undertone of irony, both of which knock down the serious tone of the critique based on a linear reproduction of a circular plot – as we see in the investigation of David Lynch’s Mulholland Drive for instance.

In his Critique of Judgement, Kant distinguishes between the determinative and the reflective modes of judgement.

If the universal (the rule, the principle, the law) is given, the judgement that subsumes the particular under it… is determinative. If, however, only the particular for which the universal is to be found is given, judgement is merely reflective.[2]

If we keep in mind that the reflective mode of judgement reflects on particulars in such a way as to produce universals to which they can be subjected, and that the determinative mode of judgement determines a particular by subjecting it to a universal, it becomes understandable why among these two I shall be using the reflective mode which splits as it unites the subject of enunciation and the enunciated subject. But it must be kept in mind that the subject of enunciation which refers to the universal is itself a constitutive illusion, or a regulatory idea necessary for the emergence of the immortal subject as the enunciated content. It is only in and through a position of non-mortality within and without mortal life at the same time that the exploitation of mortality can be brought into the spotlight. A critique of the exploitation of mortality inherent in particularly exemplary cultural products will be achieved through putting them in a perspective that analyzes the life death drives in such a way as to expose the exploitation of the fear of death as the driving force inherent in them. The point is that it is indeed necessary to fantasize being what one is not, in our case being non-mortal, to be able to become self-conscious of one’s self-reflexivity in the way of creating an order of signification not caught up in the rotary motion of drives locked in Klein’s projection-introjection mechanism,  but rather one which breaks this vicious cycle and at least attempts to subtract death from life in a counter-act to the post-structuralist idea of life as a process of dying and death as an absent presence in the midst of life. It is only through such a subtraction of the absent presence of death within life that the productive interaction between Deleuze’s transcendental empiricism, Foucault’s bio-politics, Badiou’s theory of infinity, and Kant’s reflective mode of judgement give birth to the immortal subject as the womb of a new thought, a new life, and a new mode of being, free of the exploitation of mortality and engagingly indifferent to this mortal, all too mortal life.

Let us imagine a subject who finds himself in a certain situation which appears to have no escape route; a situation which nails him to a painful existence and brings him closer to extinction with every move he makes. What he needs is Bion’s theory of creative process and the emergence of new thought from within the dominant projection-introjection mechanism. In his Theory of Thinking Bion says that dismantling is as important in creative process as integration, that is, introjection and splitting are as necessary as projective identification and unification. Bion pays special attention to the process of introjection and projective identification and recreates Klein’s paranoid-schizoid position as a way of showing that it has two forms; one is healthy and the other is pathological. For Klein it was only with the attainment of the depressive position that the formless experience was given a form, the thoughts were invested with symbolic meanings. Bion sees introjection and projective identification as the two separate but contiguous halves and the paranoid-schizoid and depressive positions as the complementary parts of one another in the creative process. Now, if, following Bion, we think about Klein’s introjection and projective identification in the context of Derrida’s technique of deconstructive reading, we see that deconstruction is a mobile and dynamic mode of critique which moves between fragmentation and integration of the meaning of a text. Although deconstruction, as practised by Derrida himself, adapts itself to the internal dynamics of the text as the object of critique, it still lacks the affirmative and immanent fluidity which is necessary to open up holes, or passages, through which a new truth in touch with the requirements of the present situation can slip. This is because Derrida’s practice of deconstruction is still a negating activity and a transcendence oriented practice, which remains within the confines of the antagonistic relationship between the life drive and the death drive. To become affirmative, deconstructive practice needs to produce and incorporate its own difference from itself, that is, it has to become immanent to itself and the text it interprets.

As a mode of thinking, deconstruction attempts to erase the gap between the life drive and the death drive, but always fails, and this failure eternally confines deconstructive practice to the domain of antagonism between the life drive and the death drive. And if we keep in mind that deconstruction as a mode of thinking has become the dominant way of being creative we can understand why a critique of deconstruction is a critique of contemporary culture.

In this thesis I try to expose the workings of the deconstructive practice in certain works of art, literature, and cinema, which, consciously or unconsciously, exploit the ambiguity of the relationship between the life drive and the death drive, hence oppressing the one or the other. Needless to say this oppression of the one or the other necessarily exploits the one or the other, for oppression of the one requires exploitation of the other. As a consequence of this dynamic inherent in contemporary nihilistic culture projected onto the subject, the reader/spectator is removed out into the transcendental world of unconscious drives, leading to an illusory sense of omniscience on behalf of the reader/spectator.

The difference between deconstruction and affirmative recreation is that in the former an interaction between the destruction of a structure based on metaphysics of presence and creation of an opening, production of a void within the meaning of the text based on logocentrism is at work, whereas what is at work in the latter is a simultaneous dismantling of meaning, opening up of a void in the context of the text, and sustenance of the conditions for the possibility of the meaning’s flow in and through this void and out into the outside of the dominant context.[3] Derrida’s well known proposition that “there is nothing outside the text” is not the basic assumption of affirmative recreation; quite the contrary, a hole is opened within the context, and the meaning of the text flows through this hole. The meaning of the text is made to move on progressively, not just left without any foundations on which to stand and consequently fall. Deconstruction is concerned with exposing the rigidity and the solidity of rigid structures and solid constructions as is clear from its name. In a nutshell this is what Derrida’s self-reflexive reading strategy called deconstruction does: the socially and historically constructed and generally accepted dominant meaning of the text is explicated. And then this meaning is shown to be self-contradictory through the opening of a gap between what the author intended to say and what he has actually said. In affirmative recreation what’s at stake is a melting of the meaning and its continuous reshaping like a sculpture. The text is turned from a solid state into something like lava or clay and kept hot for further and perpetual reshaping, not into another completed sculpture. For me sculptures are products of an attempt to freeze life and/but a frozen life is no different from death.    

 2. To What End Last Words? To What End Suffering…

Throughout this thesis I have tried to develop a mode of critique in and through which nothing is excluded and/or determined. This reflective mode of critique itself enabled me to situate myself in the middle of the reflective and the determinative modes of judgment. The critical mode employed in this thesis is still context-bound to a certain extent, and yet it tries to restrictively dissociate itself from the predetermined context, rather than freely associate within it. A new field is opened, the conditions are created for the possibility of a decision beyond the Law of Militarist Capitalism and the Welfare State driven by and driving the exploitation of mortality on a massive scale. There is this transcendental field that requires a non-mortal mode of being in the world, neither for nor against it, but indifferent to it in such a way as to turn its own alienation from mortality into its driving force in its attempt to demolish the faculty of finite judgment and create the conditions of possibility out of the conditions of impossibility for an infinite judgment to take place beyond the subject/object of a Law that is mortal, all too mortal.

A truth comes into being through those subjects who maintain a resilient fidelity to the consequences of an event that took place in a situation but not of it. Fidelity, the commitment to truth, amounts to something like a disinterested enthusiasm, absorption in a compelling task or cause, a sense of elation, of being caught up in something that transcends all petty, private or material concerns.[4]

The immortal subject within and without the pre-dominant symbolic order is not only the cause, but also the effect of its own alienation from mortal life. This regulatory idea of immortality, which is also a constitutive illusion, is inspired by the post-structuralist theme of becoming non-identical as we see in Deleuze and Derrida. If one could become non-identical, why would one not also become non-mortal? If one could become alienated from one’s identity, why would one not also become alienated from one’s mortality?  Why not become immortal so as to become capable of criticizing the exploitations of this mortal, all too mortal life? But what motivated me to take immortality as a virtual mode of being was Badiou’s theory of infinity which aimed at secularizing the concept of truth. Badiou’s technique of secularizing the truth is inspired by the 19th century mathematician Georg Cantor’s technique of secularizing the infinite. As Badio claims, the secularization of infinity started with Cantor who stated that there was not one, but many infinities varying in size and intensity. From then onwards it became possible to link Deleuze’s concepts of impersonal consciousness and transcendental empiricism with Badiou’s theory of infinity and Kant’s assertion that for reflective judgement to take place and turn the object into a subject a transcendental ground is necessary.  Now I can say that for me a transcendental ground is necessary only to the extent that it enables the subject to shake the foundation of its own mode of being and opens a field for immanent critique to take place. In other words, the untimely indifference of immortality is required in order to actively engage in an exposition of the exploitation of mortality in this time.

I don’t know if it is worth mentioning that in this time we are all slaves and yet some slaves dominate the others. Where time goes no one knows. There are necessary illusions in this life, some for life, some not. Both the extreme belief in civilized progress and barbaric regress are good for nothing. These two are now in the process of being left behind. A third possibility of developmental process is emerging in the form of a becoming-reconciled which is based on the recognition of the otherness of the other as it is, that is, prior to the additions and the subtractions imposed upon the self and the other, nature and culture, life and death. For a non-normative and progressive universality to work it is necessary for the participants to become capable of making distinctions between their natures and cultures, their cliniques and critiques. It is a matter of realizing that theory and practice are always already reconciled and yet the only way to actualise this reconciliation passes through carrying it out and across by introducing a split between the subject of statement (the enunciated) and the subject of enunciation.

It is indeed true that sometimes it takes a long journey to get there, where one eventually got at, and realise that one is other than one thinks itself to be. Apparently the numbers indeed start with zero and continue with two, but it takes time to realise this actuality and become capable of actualising this reality. Perhaps we should indeed know that absolute reconciliation is impossible and yet still strive to reconcile ourselves as much as we can to all the living and the dead.  

 Cengiz Erdem, The Life Death Drives (Lulu: London, 2009)


[1] Gerald Edelman,  A Universe of Consciousness: How Matter Becomes Imagination (New York: Basic Books,  2000), 49 

[2] Immanuel Kant, Critique of Judgment, trans. James Creed Meredith (London: Wilder Publications, 2008), 13

[3] It is important to note that here context signifies the dominant projection-introjection mechanism. To go outside this projection-introjection mechanism requires what Bion calls “the binocular vision.” Binocular vision means that the subject is still within the dominant context and yet he is also in touch with another mode of being which he is able to project onto the present and future. Binocular vision is the first step towards creating a new situation out of the present situation. Wilfred Bion,  A Theory of Thinking, Second Thoughts, (London: Karnac Books, 1984).

[4] Peter Hallward, “Introduction” in Alain Badiou, Ethics (London: Verso, 2002), x

  Bibliography

Adorno, Theodor and Horkheimer, Max. Dialectic of Enlightenment, trans. John Cumming (New York: Continuum, 1972)

Badiou, Alan. Deleuze: The Clamour of Being, trans. Louise Burchill (Minneapolis:
University of Minnesota, 2000)

Badiou, Alan. Dissymetries: On Beckett, eds. Alberto Toscano and Nina Power (Manchester: Clinamen Press, 2003)

Badiou, Alan. Infinite Thought, trans. and eds. Oliver Feltham and Justin Clemens (London: Continuum, 2005)

Bass, Alan. The Trauma of Eros (Stanford: Stanford University Press, 2000)

Benjamin, Walter. Illuminations, ed. Hannah Arendt, trans. Harry Zohn (Glasgow: Fontana Press, 1973)

Bion, Wilfred. Second Thoughts: Selected Papers on Psychoanalysis (London: Karnac, 1967)

Bion, Wifred. Learning From Experience (London: Karnac, 1962)
 
Blanchot, Maurice. The Infinite Conversation, trans. Susan Hanson (Minneapolis:
University of Minnesota, 1993)

Burgoyne, Bernard and Sullivan, Marry (eds.) The Klein-Lacan Dialogues (London: Rebus Press, 1997)

Butler, Judith. Psychic Life of Power (Stanford: Stanford University Press, 1997)

Copjec, Joan Karen. Apparatus and Umbra: A Feminist Critique of Film Theory   (Michigan: Dissertation Information Service, Microfilms International, 1986)

Copjec, Joan. (ed.) Radical Evil (London: Verso, 1996)

Deleuze, Gilles. Nietzsche and Philosophy, transl. Hugh Tomlinson (London: Continuum, 1983)

Deleuze, Gilles. Pure Immanence: A life, transl, Anne Boyman (New York: Zone Books, 2001)

Deleuze, Gilles. The Logic of Sense, transl. Mark Lester (London: Athlone, 1990)

Derrida, Jacques. Writing and Difference, trans. Alan Bass (London: Routledge, 2002)

Derrida, Jacques. Specters of Marx, trans. Peggy Kamuf (London: Routledge, 1994)

Donzelot, Jacques. The Policing of Families, trans. Robert Hurley (London: Hutchinson, 1980)

Elliot, Anthony and Frosh, Stephen (eds.) Psychoanalysis in Contexts: Paths Between Theory and Modern Culture (London: Routledge, 1995)

Epictetus. The Encheiridion: The Handbook, trans. Nicholas P. White (Cambridge: Hackett, 1983)

Field, Nathan. Breakdown and Breakthrough: Psychoanalysis in a new dimension
(London: Routledge, 1996)

Foucault, Michel. Discipline and Punish, trans. Alan Sheridan (New York: Pantheon Books, 1977)

Freud, Sigmund. Civilization and Its Discontents, and Other Works, trans. ed. James Strachey (London: Penguin, 1985)

Freud, Sigmund. On Metapsychology, trans. James Strachey, ed. Angela Richards (London: Penguin, 1984)

Freud, Sigmund. Introductory Lectures on Psychoanalysis, trans. James Strachey, ed. Angela Richards (London: Penguin, 1976)

Hallward, Peter. Out of This World: Deleuze and the Philosophy of Creation (London: Verso, 2006)

Hamilton, Victoria. Narcissus and Oedipus: The Children of Psychoanalysis (London: Routledge, 1982)

Hegel. Phenomenology of Spirit, trans. A.V. Miller (Oxford: OUP, 1977)

Klein, Melanie. The Psychoanalysis of Children, trans. Alix Strachey (London: The Hogarth Press and the Institute of Psychoanalysis, 1975)

Klossowski, Pierre. Nietzsche and The Vicious Cycle, trans. Daniel W. Smith (London: Athlone, 1997)

Kristeva, Julia. Melanie Klein, trans. Ross Guberman (New York: Columbia University Press, 2001)

Lacan, Jacques. The Four Fundamental Concepts of Psychoanalysis, ed. Jacques-Alain Miller, trans. Alan Sheridan (London: Hogarth Press, 1977)

Lacan, Jacques. Ecrits: A Selection, trans. Alan Sheridan (London: The Hogarth Press and the Institute of Psychoanalysis, 1977)

Laplanche, Jean. Life and Death in Psychoanalysis, trans. Jeffrey Mehlam (Baltimore and London: John Hopkins, 1976)

Lawson, Hilary. Reflexivity: The post-modern predicament (London: Hutchinson, 1985)

Lecercle, Jean-Jacques. Philosophy through the Looking-Glass: Language, non-sense, desire (London: Hutchinson,1985)

Lorraine, Tamsin. Living a Time Out of Joint, from “Between Deleuze and Derrida,” eds. Paul Patton and John Protevi (London and NY: Continuum, 2003)

Nietzsche, Friedrich. On The Genealogy of Morality, transl. Maudemarie Clark and Alan J. Swensen  (Indianapolis: Hackett, 1998)

Poster, Mark. Foucault, Marxism and History (Oxford: Blackwell, 1984)

Riley, Denise. The Words of Selves (Stanford: Stanford University Press, 2000)

Riley, Denise. Impersonal Passion: Language as Affect (Durham and London: Duke University Press, 2005)

Sanchez-Pardo, Esther. Cultures of the Death Drive: Melanie Klein and Modernist Melencholia (London and Durham: Duke University Press, 2003

Winnicott, Donald. Playing and Reality, (London: Tavistock, 1971)

Žižek, Slavoj. The Ticklish Subject (London: Verso, 1999)

Žižek, Slavoj. The Fragile Absolute (London: Verso, 2000)

Žižek, Slavoj. Organs Without Bodies: On Deleuze and Consequences (New York and London: Routledge, 2004)

Zupancic, Alenka. Ethics of The Real: Kant, Lacan (London: Verso, 2000)
 

(c) CengizErdem, 2009.

amandus:  Polly Morgan

amandus:
(c) Polly Morgan
lawgiverz

 Bugün okura medyamızda son dönemlerde sıklıkla yer alan bir kavramın köklü bir eleştirisini sunmanın son derece gerekli olduğuna kanaat getirdim. Söz konusu kavram “ötekileştirmek…” Sağıyla soluyla çeşitli medya kuruluşlarımızın kalemşörleri tarafından var yere yok yere dillendirilip içi boşaltılan bu kavram, insanımızın zihinsel yapısına hakim olan içkin bir çelişkiyi göz önüne sermesi açısından oldukça kullanışlı. Sanki iki insanın birbirinin ötekisi olmaması mümkünmüş gibi, “birbirimizi ötekileştirip, birbirimizle çatışmayalım,” deniyor. Murad edilen nedir, diye sormak gerekir ötekileştirme kavramını ağzında sakız edenlere. Herkesin aynı olduğu, kimsenin birbirinden hiçbir farkının olmadığı bir toplumda yaşamak mı istemektedirler? Yoksa “öteki farklılığını muhafaza edebilir, ama benim kendiliğimi tehdit etmeyecek şekilde,” gibi ikiyüzlü bir tavır mı takınmaktadırlar? Eğer öteki kendisi olarak kalacaksa elbette ki benden farklı olacaktır, lakin bu farklılığın benim kimliğimi tehdit edip etmeyeceği benim kontrolüm altında olan bir şey değildir. Zira tarih bize göstermiştir ki egemen düzene tehdit oluşturan ötekilikler olduğu gibi, aynı düzenin ekmeğine yağ ve bal süren ötekilikler de mevcuttur. Eğer ötekinin farklılık derecesini ben kendi dünya görüşümün sınırlarıyla kısıtlarsam farklılıkların birer zenginlik olduğunu söylemeye de hakkım olmaz, olamaz. Demek ki teslim edilmesi gereken şey her farklılığın bir zenginlik olarak nitelendirilemeyeceğidir.

Konuyu biraz daha genişletip derinleştirmek arzusunu taşıyorsak eğer, yapısalcı dil felsefesinden örnek vermemiz farz olur. Bilindiği gibi ünlü düşünür Saussure anlamın varlığının kelimeler arasındaki farktan kaynaklandığını dile getirererek dünyayı ve birbirimizi nasıl algıladığımız konusuna açıklık getirerek etkileri her geçen günle birlikte artarak süren bir devrim gerçekleştirmişti yıllar önce. Kısaca özetleyecek olursak Saussure dilin ve kültürün birer gösterenler zinciri olduğunu söylemiş ve gösterenlerin anlamının birbirlerinden farkı neticesinde ortaya çıktığını da sözlerine eklemeyi ihmal etmemişti. Örneğin kitap kelimesi, kitap nesnesinin gösterenidir; defter kelimesi ise defter denilen bir başka nesnenin gösterenidir. Bu iki gösterilen (nesne olarak kitap ve nesne olarak defter) arasında biçim ve içerik olarak hiçbir fark olmasaydı, biz insanlar ikisine de ya defter, ya da kitap diyecektik. Ama defterle kitap arasında gerek görünüm, gerek içerik, gerekse de işlev bakımından farklar olduğu için birine defter, ötekine ise kitap dedik.

Saussure’ün teorileri bugün kültürler-arası iletişimin gerçekleşmesinde kimlikler arasındaki farkın önemine işaret eden sömürgecilik-sonrası teoriye hizmet eder bir konuma gelmiştir. Bu bilgileri akılda tutarak yurdumuza dönecek olursak, Sol güruhun hem Türk askerinden korkan Kıbrıslı Rumlar’a, hem de zorunlu din derslerini ve Arapça Kur’an kurslarını savunan köktendinci Mülümanlar’a karşı takındığı tavrın sinsi bir ikiyüzlülük barındırdığını görürüz. Şöyle: Söz konusu Sol güruh gerek tüm Kıbrıs’ı geri isteyen Kıbrıslı Rumlar’ı, gerekse de şeriat isteyen dincileri oldukları gibi görmek yerine onları “laik-demokratik” KKTC sınırları içerisine çekip değiştirerek algılamak suretiyle uzlaşı yolları aramaktadır. Bir nevi ötekileştirmeyi ötekileştirmek olarak da nitelendirebileceğimiz bu tutum ise “birbirimizi ötekileştirmeyelim” diye feryat eden bu Sol güruhun ötekileştirmenin daniskasını hayata geçirmekte olduğunu gösterir. Zira burada zaten doğası gereği öteki olan ötekini doğasından ayırarak öteki olmayan bir ötekiye dönüştürmek çabası söz konusudur. Yani “öteki, benim gibi olduğu sürece istediğini yapabilir,” demeye getirilmektedir. Oysa biz biliyoruz ki bir Şeriatçı’nın, TMT’cinin veya EOKA’cının demokratik olması beklenemez ve zaten bu mümkün değildir. Çünkü şeriat düzeni ve faşist ideoloji ancak demokrasinin esamesinin bile okunamayacağı, bilakis mevlidinin kaldırılacağı ve ruhuna Fatiha okunacağı bir ortamda yeşerebilir. CTP bu yeşermeyi sağlamak için elinden geleni yapmış, ortamı yeşertmeyi başarmış, fakat yeşilliklerin dallanıp budaklanması ve filizlenip çiçek açmasını sağlamak UBP’ye nasip olmuştur. Söylemeye bile gerek yok ama gene de söylüyoruz işte, belki vardır diye, gelinen noktada UBP, Kıbrıslı Türker’i imha planını yürürüğe koymuş ve söz konusu planı başarıyla yürütmektedir.

  

Ortada çatışılacak bir şey varken çatışmayı bastırıp uzlaşı için demokrasiye ters düşen eylemlere girişmek ise uzun vadede tam tersi sonuçlar doğurur ve çatışmanın çok daha büyük boyutlarda yeniden karşımıza çıkmasını sağlar. Kıbrıs’ın Kuzeyinde son dönemde yaşanan kaygı verici ve bir o kadar da düşündürücü olayların kaynağında yatan hatalı gerçek algısının, çatışmanın zaten çoktan başlamış olduğunun ve uzlaşı için çok geç kalındığının idrakine varılamaması olduğunu düşünüyorum. Zira ben pek çok anormalliğin günün normu haline geldiği yurdumuzda içsel ve dışsal barış ve uzlaşma bir gün ulaşılacak ve herkse sonsuz huzur getirecek nihai hedefler olmaktan çıkarılıp, çatışma kavramına olumlu anlamlar yüklenmediği ve çatışmanın dönüşüm için ne denli gerekli olduğu idrak edilmediği sürece sağlıklı çatışma koşullarının yaratılamayacağı kanaatindeyim. Mühim olan çatışmanın olumlu ve olumsuz olarak ikiye ayrılıp, sağlıksız çatışmanın ortadan kaldırılarak, yerine sağlıklı çatışmanın getirilmesidir. Unutulmamalıdır ki demokrasi, farklıların, yani birbirinin ötekisi olan bireylerin veya toplumların sürekli ve/fakat sağlıklı çatışmasıyla zuhur eden ve sürekli dönüşmeyi temel ilke edinmiş bir oluşumdur. Demokrasi bir yaşam biçimi olmaktan ziyade farklı yaşam biçimlerinin iç içeliğinden çok yan yanalığına dayanan bir iletişim ağı, üretken bir sağlıklı-çatışma mekanizmasıdır. Herkes bir ötekidir ve hiçkimse bir başka ötekinin kendiliğini ötekileştirme hakkını kendinde görmemelidir. Yapılması gereken kişinin ötekini artılarıyla ve eksileriyle, yani olduğu gibi algılamayı öğrenip, ötekiyle çatışmak mı, yoksa uzlaşmak mı istediğine karar verebilecek güce ve olgunluğa erişebilmesidir. Söylemeye gerek var mı bilmiyorum, ama gene de söylüyorum işte, belki vardır diye, söz konusu güce ve olgunluğa erişebilmek insanın kendi içindeki ötekini tanımasıyla mümkün kılınabilir ancak. 

(c) Cengiz Erdem, 2009.

Yurdumuz ve insanımız için son derece önemli olaylar maalesef benim gözümde zerre kadar kıymet ihtiva etmiyordu uzun bir süreden beridir. Bu yüzden de uzun bir süreden beridir toplumsal mevzular üzerine yazı yazmaktan son derece aciz bir seyir izliyordu varlığım, ki belirli bir ırkın varlığına armağan olmasına şiddetle karşıyım. Pek çok okur-yazar tarafından rahatlıkla kişilik bozukluğu olarak nitelendirilebilecek bu durum ise en nihayet son buldu ve a-sosyal bir varlık olmaktan kurtulup anti-sosyal bir sosyalliğe doğru yeniden yelken açmayı başardım. Çoğu yalan haberlerle dolu gazeteleri her okuduğumda içim sıkılmakta, televizyonda haberleri izlediğimde ise son derece derin bir buhranın pençesine düşmekteyim son iki haftadır.Sanırım bu artık toplumsal ve siyasi konulara eskisi kadar duyarsız olmayışımın bir göstergesi…

Konuya açıklık getirecek olursam diyebilirim ki hem iktidarı, hem medyayı, hem de kitleyi eleştiren yazılar yazacağım bir süre. Zira iktidarın eleştirisinin kitlenin eleştirisi olmaksızın bir anlam ifade etmeye muktedir olamayacağı kanaatindeyim.

Artık hepimizin bildiği gibi Ülkücü Türk Milliyetçileri’nden sonra Müslüman Aşırı Dinciler de atağa kalktı. Benimse içimden cinnet geçirmek geliyor aslında, ama geçirmeyeceğim inadına. Hangi gerekçeyle olursa olsun yurdumuzda son dönemlerde yeniden tırmanışa geçen faşist-şövenist-şeriatçı eylem ve söylemlerin baltalanması yeni bir başlangıç için iyi bir gerekçe olabilir diye düşünüyorum zira.

Yurdumuzun içinde bulunduğu durum o derece kaygı verici boyutlara ulaştı ki sanırız bu noktadan sonra artık sağ duyu denilen illetin güdümündeki akıllar yoluyla düzlüğe çıkmak bir hayal olmuştur. Lakin bu durum söz konusu düzlüğe çıkış için izlenmesi gereken hiçbir yol yoktur manasını taşımamalıdır, ki nitekim taşımıyor da zaten. Zira sağ duyunun güdümündeki egemen aklın bizi getirdiği noktanın ötesine geçebilmek için egemen akıl tarafından akıl-dışı diye tabir edilmesi kuvvetle muhtemel  daha başka akıllar da mevcuttur. Yurdumuz çarpık zihniyet bakımından oldukça zengin doğal kaynaklara sahip olduğu için kendini şanslı saymalıdır. Olayın özünün dışına çıkmakta ise fayda vardır. 

***

Her neyse, lafı fazla uzatmadan konuya girecek olursam diyebilirim ki UBP ile CTP’nin söylem düzeyindeki farkını göz önünde bulundurduğumuzda seçimden sonra siyasi yaşamımızda radikal bir kopuş yaşanmış olması gerektiğini düşünebiliriz. Ne var ki görüyoruz ki durum hiç de öyle değil. Bilakis her şey olduğu gibi devam ediyor, yani biri sağcı, öteki ise solcu olduğunu iddia eden bu iki partinin hükümet dediğimiz konumu ele geçirmesi zerre kadar değişime sebebiyet vermemiş. Bunun sebebi ise UBP’nin hiçbir şey yapmaması ve bu yüzden de tamamen aynı kalması, CTP’nin ise emekçileri bir kenara itip sermayeyle iş birliğine gitmesi, ve/yani söylemleriyle çelişki içerisindeki bir yönde değişmesidir, ki bana kalırsa CTP Özker Özgür’ü partiden attığı gün bitmiştir. Lakin akılda tutulmalıdır ki bu adada sermaye gece kulüpleri (pavyon, gabare, kerhane) ve kumarhanelerden ibarettir. Bu ikiliye eğlence sektöründen farklı bir kategori olan üniversite endüstrisini de ekleyebiliriz.

Bir tarafta köktenci Müslümanlar’ın tasvip etmediği üç sektör (bilim yuvası üniversiteler, fuhuş yuvası gece kulüpleri, ve kumar yuvası kumarhaneler), diğer yanda ise Kur’an Kursları, hem de Arapça… Bizler bu düzene kısaca K.K.T.C. diyoruz. 1983 yılında büyük bir coşkuyla kurduğumuz bu “cumhuriyet” bugün felç olmuş vaziyette. Gümrük kapılarındaki grevden dolayı limanlar ve havaalanı sorma gir hanı, sağlık sektöründeki grev yüzünden hastaneler mezbaha, yataklar ölüm döşeği, pek yakında başlayacak olan öğretmen grevleri ve Kur’an kursları yüzünden okullar cehalet yuvası…

Sanki Türk ve Müslüman değilmişiz gibi bizi önce zorla Türkleştirmeye çalıştılar, şimdi ise zorla Müslümanlaştırmaya çalışıyorlar. Biri anıt dikerken, öteki de minare dikiyor, biz ise falluslar arasında birbirimizi yiyoruz.

Bu noktada sanırım ünlü Fransız düşünürü Pascal’ın sözünü hatırlamakta fayda vardır: “Mühim olan Tanrı’nın var olup olmadığından ziyade, varlığının veya yokluğunun ne işe yaradığıdır.” Bu sözle Pascal’ın demek istediği şudur: Tanrı’ya inancın kişinin ihtiyaçları doğrultusunda gelişen veya gerileyen bir şey olduğu ve eğer kişi Tanrı’ya inanmakla daha mutlu bir yaşam sürecekse Tanrı’ya inanmalı, Tanrı’ya inanmamakla daha mutlu bir yaşam sürecekse inanmamalıdır. Pascal’ın ezber bozan bu yaklaşımı karşısında Kuran’ın Arapça olarak ezberlenmesi gerektiğini savunan dincilerin ne kadar aciz bir duruma düştüğünü ise bilmiyorum söylemeye gerek var mı. Benim önerim Kuran kursu ve zorunlu din eğitimi yerine, tüm dinleri kapsayan ve dine felsefi bir yaklaşım getiren seçmeli bir din dersinin müfredata alınmasıdır. Böylelikle gençlerimiz liseyi bitirdikleri zaman kendileri için en uygun dini seçebilecek yetkinliğe erişebilecekler veya hiçbir dine mensup olmamayı seçerek kendi inanç sistemlerini geliştirebileceklerdir.  

***

Ne yazık ki belleksiz bir toplumuz. Herkes “geçmişi unutmamalıyız” diye feryat ettiği halde tarihimizi hatırlamaktan aciziz. İyimser bir saptama yapacak olursak Kıbrıs Tarihi’nin 1955’ten öncesini hatırlamıyoruz. Nereden geldiğimizi bilmediğimiz için de nereye gideceğimizi kestiremiyoruz.

Mesela Kıbrıs sorununu 1963’te başlamış bir sorun olurak görüyor ve kimliğimizi Rum düşmanlığı üzerine inşa etmeye çalışıyoruz. Nereden geldiğimizi bilmediğimiz için de nereye gideceğimizi kestiremiyoruz.Örneğin Venedikliler döneminde ve hatta öncesinde bu adada neler olmaktaydı? Daha sonra, 1571′de Osmanlı adayı fethettiğinde tam olarak neler yaşandı? Kültürümüz bu dönemlerde ne gibi değişimlerden geçti? Biz neydik, ne olduk, ve ne olacağız?

Bu noktada sağ-sol ayrımı yapmanın da anlamsız olacağını düşünüyorum, zira tıpkı sağımız gibi, solumuzun da siyasi kimliğini Rum’la ilişkiye endekslediğini düşünüyorum. Yani sağımız Rum korkusu üzerinden siyaset yaparken, solumuz da Rum korkusundan korku üzerinden siyaset yapıyor. Dünyanın geri kalanı ise bizi hiç mi hiç ilgilendirmiyor.

Bir taraf barış olmasından korkarken, öteki taraf da barış olmamasından korkuyor.

Bir tarafımız savaş taciri, diğer tarafımız barış taciri…

Nefretle sevgi arasında gidip geliyoruz işte; lakin nefretimizin de içi boş, sevgimizin de…

Kısacası sağı solu belli olmayan sığ birer siyasi hayvan formunda sürdürüyoruz yaşamlarımızı. Daha fazla söze gerek var mı bilmiyorum ama benim barıştan korkanlarla, barış korkusundan korkanlar arasındaki bir düellonun şakşakçısı olmaya hiç niyetim yok. Çünkü barizdir ki bu iki grubun da asıl korktuğu şey adalet ve eşitliktir.

***

İnsanın içinden “Kıbrıs’ın tarihi bir işgaller tarihidir,” demek geçiyor. Her işgalci bir öncekinin tüm siyasi-kültürel-toplumsal varlığını yok ederek kendi varlığını adaya yaymak arzusunu taşıdığı içinse adanın yerli halkı zaman içerisinde radikal bir aşınmaya maruz kalmaktan kurtulamıyor. Bugün yaşadığımz sorunların temelinde yatan da işte bu olmayan bir şey olarak var olmaya çalışmak dürtüsüdür diye düşünüyorum. Dikkat ederseniz arzusu demek yerinde dürtüsü demeyi seçtim, zira bence arzulamak bilinçli bir eylemken, dürtüsel etkinlikler bilinçten yoksundur. Zaten işte bu yüzden yazının başlığında da Kıbrıslı Türk siyasi bir hayvan olarak tanımlanmıştır. Çünkü hayvanlar dürtüleriyle hareket ederken, insanlar düşünmek suretiyle bilinçli seçimler yaparak hareket ederler. Bilinçten ve düşünceden yoksun bir siyasetin yurdumuzu getirdiği nokta ise ortadadır.

Sağın ve solun iç içe geçtiği böyle bir nokta karşısında yazımı “biz hakikaten de küçük Türkiye’yiz” şeklinde son derece klişe bir sözle bitirmemden daha doğal bir şey olamaz herhalde. Zira bana öyle geliyor ki söz konusu sözü daha sonra yeniden ele alınıp alınmayacağı meçhul bir şekilde ortaya atmak gelinen noktada gayet vaciptir.

(c) Cengiz Erdem, 2009.

%d bloggers like this: